Έστειλα χρήματα με IRIS σε λάθος αριθμό: μπορεί ο παραλήπτης να τα κρατήσει;

Συγγραφέας: Αναστάσιος Ντόζης

Ημερομηνία: 11 Σεπτεμβρίου 2026

Η ταχύτητα των άμεσων πληρωμών διευκολύνει σημαντικά τις καθημερινές συναλλαγές. Ταυτόχρονα, όμως, ένα λάθος στην επιλογή της επαφής ή του αριθμού κινητού μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τα χρήματα να καταλήξουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα σε διαφορετικό πρόσωπο.

Το πρώτο ερώτημα είναι αν η τράπεζα μπορεί να ακυρώσει τη συναλλαγή. Το δεύτερο, και ίσως σημαντικότερο, είναι αν ο παραλήπτης δικαιούται να κρατήσει τα χρήματα επειδή το λάθος έγινε από τον ίδιο τον αποστολέα.

Η απάντηση εξαρτάται από δύο διαφορετικές έννομες σχέσεις: τη σχέση του αποστολέα με την τράπεζά του και τη σχέση του με εκείνον που έλαβε το ποσό.

Είναι η συναλλαγή «μη εγκεκριμένη» επειδή έγινε κατά λάθος;

Όταν ο ίδιος ο χρήστης επιλέγει τον παραλήπτη, πληκτρολογεί το ποσό και εγκρίνει τη συναλλαγή, η πληρωμή θεωρείται καταρχήν εγκεκριμένη. Το γεγονός ότι ο χρήστης έκανε λάθος ως προς το πρόσωπο στο οποίο ήθελε να στείλει τα χρήματα δεν σημαίνει ότι η συναλλαγή πραγματοποιήθηκε χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Η περίπτωση αυτή διαφέρει ουσιωδώς από την ηλεκτρονική απάτη ή την παραβίαση ενός τραπεζικού λογαριασμού, όπου ο κάτοχος υποστηρίζει ότι δεν έδωσε ποτέ εντολή για τη μεταφορά. Κατά το άρθρο 64 του ν. 4537/2018, μια πράξη πληρωμής θεωρείται εγκεκριμένη όταν ο πληρωτής έχει συναινέσει στην εκτέλεσή της. (Lawspot)

Μπορεί η τράπεζα να ακυρώσει τη μεταφορά;

Μόλις η εντολή πληρωμής ληφθεί από την τράπεζα, δεν μπορεί κατά κανόνα να ανακληθεί μονομερώς από τον χρήστη. Στις άμεσες πληρωμές, όπου η εκτέλεση ολοκληρώνεται σχεδόν αμέσως, τα χρονικά περιθώρια για την πρόληψη της μεταφοράς είναι στην πράξη ιδιαίτερα περιορισμένα. (Lawspot)

Αν η τράπεζα εκτέλεσε την εντολή σύμφωνα με το στοιχείο ταυτοποίησης που έδωσε ο ίδιος ο χρήστης, ο νόμος θεωρεί καταρχήν ότι η εντολή εκτελέστηκε ορθά ως προς τον δικαιούχο που αντιστοιχεί σε αυτό το στοιχείο. Όταν, επομένως, το λάθος βρίσκεται στον αριθμό ή στην επαφή που επέλεξε ο αποστολέας, η τράπεζα δεν ευθύνεται αυτομάτως για την εσφαλμένη επιλογή.

Έχει, ωστόσο, υποχρέωση να καταβάλει εύλογες προσπάθειες για την ανάκτηση των χρημάτων, ενώ η τράπεζα του παραλήπτη οφείλει να συνεργαστεί στη σχετική διαδικασία. Αν η επιστροφή δεν καταστεί δυνατή, η τράπεζα του αποστολέα οφείλει, ύστερα από γραπτό αίτημά του, να του παράσχει τις πληροφορίες που διαθέτει και είναι σημαντικές για την άσκηση αξίωσης κατά του παραλήπτη. (Lawspot)

Αυτό σημαίνει ότι η τράπεζα οφείλει να βοηθήσει στη διαδικασία ανάκτησης. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε λανθασμένη πληρωμή μπορεί να αντιστραφεί άμεσα ή ότι η επιστροφή του ποσού είναι εγγυημένη.

Τι αλλάζει με την επαλήθευση του δικαιούχου;

Από τις 9 Οκτωβρίου 2025 οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών στην ευρωζώνη οφείλουν να προσφέρουν δωρεάν υπηρεσία επαλήθευσης του δικαιούχου πριν από την έγκριση μιας μεταφοράς σε ευρώ. Η υποχρέωση αφορά τόσο τις συνήθεις όσο και τις άμεσες μεταφορές. Σκοπός της είναι να ενημερώνεται ο χρήστης αν τα στοιχεία που έχει εισαγάγει αντιστοιχούν στον δικαιούχο στον οποίο προτίθεται να στείλει τα χρήματα. (Eur-Lex)

Η επαλήθευση λειτουργεί ως σημαντικό μέτρο πρόληψης, όχι πάντοτε ως απόλυτη απαγόρευση της συναλλαγής. Αν ο χρήστης ενημερωθεί ότι τα στοιχεία δεν αντιστοιχούν και επιλέξει παρ’ όλα αυτά να συνεχίσει, δυσκολεύεται σημαντικά να αποδώσει στη συνέχεια την ευθύνη στην τράπεζα.

Αντίθετα, αν η απαιτούμενη επαλήθευση δεν πραγματοποιήθηκε, παρουσίασε τεχνικό πρόβλημα ή έδωσε εσφαλμένη πληροφόρηση, το γεγονός αυτό πρέπει πλέον να εξετάζεται ειδικά, μαζί με τον τρόπο εκκίνησης της πληρωμής και τις ακριβείς ενδείξεις που εμφανίστηκαν στην οθόνη πριν από την έγκριση.

Μπορεί ο παραλήπτης να κρατήσει τα χρήματα;

Το γεγονός ότι η τράπεζα δεν ευθύνεται αυτομάτως δεν σημαίνει ότι τα χρήματα ανήκουν στον παραλήπτη.

Αν δεν υπήρχε μεταξύ των δύο προσώπων χρέος, σύμβαση ή κάποια άλλη νόμιμη αιτία για την πληρωμή, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 904 του Αστικού Κώδικα, όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η λανθασμένη μεταφορά χρημάτων αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση παροχής που δεν οφειλόταν. (Καραγιάννης – Σταματίου & Συνεργάτες)

Για τη γέννηση της αξίωσης δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι ο παραλήπτης προκάλεσε το λάθος ή ότι ενήργησε εξαρχής με δόλο. Αρκεί, καταρχήν, να αποδεικνύεται ότι έλαβε το ποσό χωρίς να υπάρχει νόμιμη αιτία για να το διατηρήσει.

Ο ισχυρισμός «τα χρήματα μπήκαν στον λογαριασμό μου, άρα μπορώ να τα χρησιμοποιήσω» δεν είναι νομικά ορθός. Ούτε η απλή επίκληση ότι το ποσό ξοδεύτηκε απαλλάσσει αυτομάτως τον παραλήπτη. Η έκταση της ευθύνης του κρίνεται από τις ειδικότερες περιστάσεις και, κατά το άρθρο 911 ΑΚ, αφότου γνωρίζει ή πληροφορηθεί ότι δεν υπήρχε χρέος, ευθύνεται αυστηρότερα για την απόδοσή του. (Νομική Βιβλιοθήκη)

Τι πρέπει να κάνει αμέσως ο αποστολέας;

Ο αποστολέας πρέπει να ενεργήσει χωρίς καθυστέρηση:

1. Να επικοινωνήσει αμέσως με την τράπεζά του και να ζητήσει την έναρξη της διαδικασίας ανάκτησης.
2. Να υποβάλει και γραπτό αίτημα, ώστε να υπάρχει αποδεικτικό της αναγγελίας του λάθους.
3. Να διατηρήσει το αποδεικτικό της συναλλαγής, τις ενδείξεις που εμφανίστηκαν πριν από την έγκριση, τον αριθμό ή την επαφή που επιλέχθηκε και κάθε σχετική επικοινωνία.
4. Αν ο παραλήπτης εντοπιστεί και δεν επιστρέψει οικειοθελώς το ποσό, να του απευθύνει έγγραφη όχληση ή εξώδικη δήλωση.

Αν και αυτές οι ενέργειες δεν οδηγήσουν σε επιστροφή, μπορεί να ασκηθεί αστική αξίωση για την απόδοση του ποσού λόγω αδικαιολόγητου πλουτισμού. Κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία είναι η τραπεζική συναλλαγή, η ανυπαρξία οποιασδήποτε οφειλής προς τον παραλήπτη και η άμεση αντίδραση του αποστολέα μόλις αντιλήφθηκε το λάθος.

Από την άλλη πλευρά, όποιος λάβει απροσδόκητα χρήματα δεν πρέπει να τα επιστρέψει βιαστικά σε διαφορετικό λογαριασμό ή αριθμό που του υποδεικνύει κάποιος άγνωστος. Η ασφαλέστερη ενέργεια είναι να επικοινωνήσει ο ίδιος με την τράπεζά του, ώστε να επιβεβαιωθούν η αρχική συναλλαγή και ο νόμιμος τρόπος επιστροφής.

Συμπέρασμα

Η λανθασμένη μεταφορά μέσω IRIS δεν ακυρώνεται αυτομάτως επειδή ο αποστολέας επέλεξε λάθος παραλήπτη. Η τράπεζα οφείλει να βοηθήσει στην προσπάθεια ανάκτησης, αλλά δεν ευθύνεται κατά κανόνα όταν εκτέλεσε σωστά τα στοιχεία που της έδωσε ο ίδιος ο χρήστης. Η τήρηση της διαδικασίας επαλήθευσης του δικαιούχου πρέπει, πάντως, να εξετάζεται πλέον σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.

Ο παραλήπτης, από την πλευρά του, δεν αποκτά δικαίωμα να κρατήσει ένα ποσό μόνο και μόνο επειδή αυτό πιστώθηκε κατά λάθος στον λογαριασμό του. Εφόσον δεν υπήρχε χρέος ή άλλη νόμιμη αιτία, γεννάται υποχρέωση επιστροφής του.

Το δικηγορικό μου γραφείο μπορεί να αξιολογήσει τα στοιχεία της συναλλαγής, να απευθυνθεί στην τράπεζα και στον παραλήπτη και, εφόσον απαιτείται, να προχωρήσει στις κατάλληλες εξώδικες ή δικαστικές ενέργειες.